tinhhuongcuocdoi.com

Về địa danh Cầu Dầu trong Sài Gòn Năm Xưa

Về địa danh Cầu Dầu trong Sài Gòn Năm Xưa
#sai_gon_nam_xua
*** CẬP NHẬT
Thứ sáu ngày 30 tháng 3 năm 2018 - mình nghĩ rạch Bè Tre là rạch Cá Sấu, đường Hàm Nghi sau này. Như vậy rất có thể là cụ Sển đúng vì xem lại bản đồ, rạch Bè Tre nằm gần cầu Khắc ở bến sông, chứ không nằm vô mé bờ gần Tòa Đô Chánh Sài Gòn (UBND TPHCM).
*****
Trong quyển Sài Gòn Năm Xưa, phần IV đoạn 3 Sàigòn của Việt, cụ Vương Hồng Sển viết "Trước Tòa Đô-chánh hiện nay thì thưở ấy có con kinh nhỏ, trên có xây một cái cống, gọi "Cống Cầu-Dầu" vì tại xóm chuyên môn bán dầu phộng để ăn và để thắp đèn. Con kinh này, Tây đến thì lấp đi, thay vào là con đường Charner cũ, hồi đó cũng gọi là "Đường Kinh Lấp".".
Mình không biết cụ Sển tra từ quyển địa bạ nào về địa danh Cống Cầu Dầu trước Tòa Đô-chánh Sài Gòn, chứ còn khi mà mình tra bộ Hoàng Việt Nhất Thống Dư Địa Chí năm 1806 của cụ Lê Quang Định và bức bản đồ Gia Định 1815 của quan Trần Văn Học, thì con rạch trước Tòa Đô-chánh chưa bao giờ có tên là Dầu hay Cầu Dầu cả.
Theo bộ Hoàng Việt, quyển 2 phần Đường trạm sông dinh Phiên Trấn Thành Gia Định, thì "từ trước cửa Ly Minh ... 84 tầm đến rạch Bè Tre ?椥瀝, rạch này rộng 13 tầm, có cầu bắc ngang, cầu dài 13 tầm, khi nước lên rạch sâu 1 tầm, nước xuống thì cạn khô, phía nam của cầu có chợ, tục gọi là chợ Ông Bộ ?翁簿. Ở đây có quán xá rất đông đúc, dưới sông có nhiều người bán tre, họ kết tre lại thành bè nên tục gọi là Bè Tre ?椥.".
Như vậy bạn thấy đó, con rạch này vốn tên là rạch Bè Tre, có chợ ở phía nam gọi là chợ Ông Bộ. Và bạn thấy rõ, trong bản đồ thành Bát Quái mình vẽ lại so với bản đồ Sài Gòn ngày nay, cửa Ly Minh nằm ngay sát góc Lê Thánh Tôn - Nam Kỳ Khởi Nghĩa ngày nay tức khu vực Tòa Đô Chánh Sài Gòn đó bạn.
Và đáng ngờ hơn, là trên bản đồ Gia Định 1815, rạch Dầu nằm mé đi vô Chợ Lớn. Nên nếu bạn đi từ hướng Đông tức là từ thành Bát Quái hay Tòa đô chánh Sài Gòn (tức UBND TPHCM ngày nay), bạn mà đi về hướng Tây vô Chợ Lớn, thì bạn cần đi qua Chợ Quán trước khi tới rạch Dầu 油瀝. Trong quyển Sài Gòn Năm Xưa trang 90, cụ Sển cũng đã viết về xóm Dầu Chợ Quán này "Xa thêm một đổi nữa là làng An-Bình-Thôn, tục danh "Xóm Dầu" có con rạch nhỏ gọi "Rạch Xóm Dầu", chữ gọi "Phụng-Du thôn" (bán dầu phộng).".
Nên không hiểu cụ Sển khi viết cống Cầu Dầu này là lấy từ dữ liệu nào và viết về thời nào ? Thời cựu trào năm 1800s hay là thời Tây trào năm 1900 ?
Mà nếu là thời cựu trào 1800s, thì chắc là không có vụ cống Cầu Dầu ở khu vực Tòa Đô Chánh Sài Gòn như cụ Sển đã viết.
Mời bạn tham khảo.
Để cập nhật lại kiến thức này, bạn cần:
1. Xóa đi trong đầu bạn tấm bản đồ thành Bát Quái với 8 cửa mà thầy Nguyễn Đình Đầu cùng các thầy khác đã vẽ và cho xuất bản, vì tấm bản đồ đó sai khủng khiếp về vị trí các cửa thành Bát Quái >> https://www.facebook.com/brian.wu.121772/posts/1840251062892514. Dùng tấm mình vẽ lại.
2. Xem tấm bản đồ Gia Định do quan Trần Văn Học vẽ năm 1815 mình đã việt hóa tại đây >> https://upload.wikimedia.org/…/Ban_Do_Gia_Dinh_1815_Tran_Va….
3. Đọc bộ Hoàng Việt Nhất Thống Dư Địa Chí. Nếu được, dò thêm phần chữ Hán.
Dĩ nhiên mình có thể sai, nếu có mời bạn lên tiếng để mình cùng học hỏi.
Thanks
Brian
11/09/2019

Gửi bình luận

Tên của bạn *
Email *
Cảm nhận *